Studim shkencor mbi perceptimin e dhimbjes tek kafshët gjatë therjes
Çështja e mirëqenies së kafshëve gjatë therjes ka qenë objekt debatesh të shumta, veçanërisht në lidhje me metodën islame të therjes (hallall). Kritikat shpesh bazohen në supozimin se prerja pa mpirje paraprake shkakton dhimbje të madhe te kafsha. Megjithatë, një studim shkencor i kryer në Gjermani ka hedhur dritë mbi këtë çështje, duke e analizuar procesin nga një këndvështrim neurofiziologjik dhe objektiv.
Në Universitetin e Veterinarisë në Hanover, Gjermani, profesori Wilhelm Schulze dhe kolegu i tij Dr. Hazim kryen një eksperiment për të krahasuar:
• metodën islame të therjes (prerje e menjëhershme me thikë të mprehtë, pa mpirje paraprake),
• dhe metodat konvencionale perëndimore që përfshijnë mpirjen (stunning) përpara therjes.
Qëllimi i studimit ishte të përcaktohej në mënyrë shkencore nëse kafsha ndien dhimbje gjatë therjes dhe në çfarë mase.
Për realizimin e eksperimentit, studiuesit përdorën dy teknika shkencore:
• EEG (Elektroencefalografia) - për të matur aktivitetin elektrik të trurit dhe për të vlerësuar vetëdijen dhe perceptimin e dhimbjes.
• ECG (Elektrokardiografia) - për të monitoruar ritmin e zemrës dhe reagimet fiziologjike të stresit.
Elektrodat u vendosën te kafshët (dele dhe viça) përpara therjes dhe regjistrimet vazhduan gjatë gjithë procesit.
1. Therja islame (hallall)
Rezultatet e studimit treguan se:
• Në tre sekondat e para pas prerjes, EEG nuk tregoi ndryshime që do të sinjalizonin dhimbje ose stres.
• Menjëherë pas kësaj periudhe, aktiviteti i trurit ra ndjeshëm, duke treguar humbje të shpejtë të vetëdijes.
• Kjo humbje ndodh si pasojë e rënies së menjëhershme të presionit të gjakut në tru, për shkak të prerjes së arterieve kryesore të qafës.
• ECG tregoi se zemra vazhdonte të rrihte për një periudhë të shkurtër, gjë që ndihmon në kullimin e plotë të gjakut, një aspekt i rëndësishëm si nga këndvështrimi shëndetësor ashtu edhe fetar.
Përfundimi: Sipas të dhënave të EEG-së, kafsha nuk përjeton dhimbje të ndjeshme gjatë therjes islame dhe humb vetëdijen shumë shpejt.
2. Therja me mpirje (stunning)
Në rastin e metodave të mpirjes, u vunë re këto rezultate:
• EEG tregoi reaksione të forta stresi dhe dhimbjeje në momentin e goditjes elektrike ose mekanike.
• Në disa raste, mpirja nuk ishte e plotë, duke bërë që kafsha të mbetej pjesërisht e vetëdijshme.
• U konstatuan gjithashtu dëmtime në tru dhe organe, si pasojë e mpirjes mekanike.
Studiuesit arritën në përfundimin se:
Metoda islame e therjes, kur kryhet saktë dhe me thikë të mprehtë, është më humane dhe shkakton më pak dhimbje sesa disa metoda moderne të mpirjes.
Ky përfundim është veçanërisht i rëndësishëm, pasi bazohet në matje objektive të aktivitetit të trurit, dhe jo në supozime apo ndjenja subjektive.
Perspektiva fetare dhe etike
Islami thekson mëshirën dhe dhembshurinë ndaj kafshëve. Profeti Muhamed ﷺ ka thënë:
"Vërtet, Allahu ka urdhëruar mirësinë në çdo gjë. Kur të therni, therni në mënyrën më të mirë dhe mprehni thikën tuaj që ta lehtësoni kafshën."
(Muslim)
Studimi shkencor i Universitetit të Hanoverit përputhet qartë me këtë parim islam, duke treguar se udhëzimet fetare nuk janë vetëm shpirtërore, por edhe në harmoni me parimet e shkencës.
Megjithëse i kryer në vitin 1978, studimi i Schulze dhe bashkëpunëtorëve të tij mbetet një kontribut i rëndësishëm shkencor në vlerësimin e dhimbjes dhe vetëdijes gjatë therjes së kafshëve. Ai tregon se metoda islame e therjes, kur zbatohet sipas rregullave, minimizon vuajtjen e kafshës dhe përputhet me parimet etike të Islamit.
Pas këtij studimi, kërkimet shkencore kanë vazhduar të zhvillohen, duke treguar se humbja e vetëdijes lidhet kryesisht me ndërprerjen e furnizimit të trurit me gjak dhe oksigjen, një parim fiziologjik i qëndrueshëm që mbetet i pandryshuar me kalimin e kohës. Edhe pse studimet bashkëkohore përdorin teknologji më të avancuara, ato mbështeten në të njëjtat parime themelore, duke dëshmuar se parimet etike të Islamit janë në harmoni me njohuritë shkencore mbi mirëqenien e kafshëve.
0 Comments